PHONG TRÀO PHỤC HƯNG MEIJI SO VỚI PHƯƠNG TÂY
Một số kẻ dương mại bản đã dựa hơi thế lực xâm
lược ngoại quốc để liên kết với các quan chức theo phái Dương Vụ, từ đó tham
gia vào các hoạt động chính trị và kinh tế của phái Dương Vụ. Tầng lớp Dương Vụ
ngày càng có ảnh hưởng chính trị và mạnh mẽ về kinh tế, tạo thành một lực lượng
phản động xã hội quan trọng. Tập đoàn quan liêu khổng lồ theo phái Dương Vụ do
Lý Hồng Chương lãnh đạo đã ngày càng trở thành một đại diện về mặt chính trị của
thế lực dương mại bản.
- Quách Mạt Nhược –
Khi làn gió
mới mang tên Duy Tân Meiji thổi khắp trên đất Nhật Bản, Trung Quốc cũng đang
thúc đẩy mạnh mẽ Phong trào Dương Vụ. Trung Quốc và Nhật Bản có động cơ gần như
tương đồng, ở cùng một vị trí và đối mặt với những vấn đề tương tự, nhưng kết
quả cuối cùng lại hoàn toàn khác nhau. Công cuộc Duy Tân Meiji thành công rực rỡ,
còn Phong trào Dương Vụ thì thất bại.
Liệu có phải
do điều kiện ban đầu của Nhật Bản tốt hơn Trung Quốc? Mặc dù Trung Quốc thất bại
trước Anh-Pháp trong hai cuộc chiến tranh nha phiến và phải cắt đất bồi thường,
nhưng xét cho cùng tổn thất đó vẫn chưa thể làm rung chuyển đất nước. Mặc dù
phong trài Thái Bình Thiên Quốc từ năm 1851 đến 1864 đã khiến triều đại nhà
Thanh hao tổn nguyên khí, nhưng sự khởi đầu của triều đại Meiji sau cuộc chính
biến Osei Fukko năm 1868 thậm chí còn bất ổn hơn với khoảng 300 thế lực cát cứ
phiên trấn, doanh thu tài chính trung ương gần như bằng không, và hệ thống tiền
tệ hết sức hỗn loạn. Thế nên không có sự khác biệt căn bản giữa hai nước.
 |
| Lý Hồng Chương |
Là do chế độ
của Nhật Bản có tiên tiến hơn chăng? Phong trào Phục hưng Meiji của Nhật Bản cuối
cùng đã hình thành nên quyền lực chính trị tập trung Meiji với bốn phiên trấn
là Choshu, Satsuma, Saga, và Tosa làm nòng cốt, cũng như hình thái chuyên chính
giai cấp tư sản tài phiệt quan liêu, khóa chặt lợi ích lẫn nhau của ba nhà tài
phiệt Mitsui, Mitsubishi, Sumitomo, nhân vật đại diện chính trị của họ chính là
"tam kiệt Meiji" và "cửu nguyên lão". Còn đế chế Thanh là một
giai cấp mại bản-quan liêu được hình thành bởi các quan chức với Lý Hồng Chương
làm nhân vật nòng cốt và các tập đoàn thế lực mại bản với Thịnh Tuyên Hoài và Tập
Chính Phủ làm đại diện. Sự khác biệt lớn nhất giữa hai nước là mưu cầu lợi ích
của tài phiệt và dương mại bản có sự khác biệt. Tài phiệt coi đất nước là nhà của
mình, thế nên bảo vệ lợi ích quốc gia cũng có nghĩa là bảo vệ lợi ích của chính
mình; còn dương mại bản thì coi lợi ích của bản thân là trên hết, sẵn sàng làm
"chó săn" cho các thế lực nước ngoài, họ coi thế lực nước ngoài là
"con bài tủ" để tiến hành tranh đoạt lợi ích ở Trung Quốc, nếu cần
thiết họ sẵn sàng hy sinh lợi ích quốc gia.
Chúng ta có
thể tiến hành một cách vô hạn những so sánh như vậy, nhưng mấu chốt của vấn đề
lại nằm ở tài chính!
Việc buôn
bán thuốc phiện đã phá hủy sự ổn định bản vị tiền tệ của triều đại nhà Thanh. Sự
vắng mặt của ngân hàng trung ương gây ra sự không thống nhất triền miên về tiền
tệ. Ngân hàng Hội Phong kiểm soát các tổ chức tài chính của Trung Quốc; các
ngân hàng nước ngoài thâm nhập vào mạng lưới tài chính của Trung Quốc; giai cấp
dương mại bản nắm độc quyền thị trường tài chính; Trung Quốc chưa "lĩnh ngộ"
một cách sâu sắc những bí mật về sự sáng tạo tín dụng, dẫn đến sự khởi đầu quá
muộn của ngành ngân hàng hiện đại. Các khoản bồi thường chiến phí khổng lồ và mức
nợ nước ngoài lớn dẫn đến doanh thu chính của ba bộ phận tài chính trung ương
là thuế hải quan, thuế muối và thuế li đều bị thế chấp cho các ngân hàng nước
ngoài. Việc đánh mất hoàn toàn chủ quyền thu thuế tài chính và chính phủ cạn kiệt
nguồn lực tài chính lại càng khiến Trung Quốc phụ thuộc vào nợ nước ngoài.
Việc đánh mất
triệt để biên giới tài chính của Trung Quốc đã dẫn đến đánh mất vị thế độc lập
chính trị của nước này, thiếu hụt nguồn vốn phát triển kinh tế, quốc phòng quân
sự ngày càng yếu kém, khoa học công nghệ, giáo dục và văn hóa cũng tụt dốc
không phanh. Trung Quốc đã trở thành quốc gia bán thuộc địa để các cường quốc mặc
sức vơ vét.
Tất cả những
điều đó là sự khác biệt căn bản nhất giữa Phong trào Dương Vụ của Trung Quốc và
công cuộc Phục hưng Meiji của Nhật Bản.
Vận mệnh của
Hán Trì Bình chính là biểu hiện điển hình của sự khác biệt này.
Nhận xét
Đăng nhận xét