"ĐẶC KHU" THƯƠNG MẠI VÀ "DOANH NGHIỆP TRUNG ƯƠNG" CỦA KHU VỰC XÔ VIẾT
Một con tàu
dân sự chất đầy vải vóc chậm rãi lướt trên mặt sông, khi đến một nơi thuộc vùng
hạ lưu Cám Châu, thuyền trưởng dừng con tàu ở bờ phía tây để chờ chỉ đạo. Đột
nhiên, có tiếng súng máy vang lên ở phía bờ đông. "Mau lái tàu đến bờ
đông!" Thuyền trưởng ra lệnh. Những thuyền viên vội vàng lấy mái chèo đưa
thuyền về phía bờ đông. Khi thuyền còn chưa dừng hẳn, các nhân viên của Phân cục
Giang khẩu Khu vực Xô Viết đã đợi từ rất lâu, lập tức nhảy lên thuyền. Thuyền
trưởng khẽ gật đầu với họ, đoạn vội vã hét lên: "Hồng quân cướp tàu rồi!",
sau đó bỏ tàu "trốn" về Cám Châu. Sau khi trở về, thuyền trưởng nói với
chủ xưởng vải rằng: "Không ổn rồi, một thuyền vải đã bị Hồng quân cướp mất!"
Ông chủ không những không tiếc của mà còn khen thuyền trưởng nhanh trí. Chỉ vài
ngày sau, số tiền bán vải trên chiếc thuyền đó đã giao đến tay ông chủ không
thiếu một xu. Ông chủ nhẩm tính, vậy là kiếm được vài ngàn đồng bạc từ phi vụ
này, còn viên thuyền trưởng cũng nhận được vài trăm đồng bạc "tiền thù
lao" mà Cục Thương mại trả thêm cho.
Những cảnh
kỳ lạ như vậy là hết sức phổ biến ở những địa phương tiếp giáp khu vực Xô Viết
và khu vực Quốc dân Đảng. Trên thực tế, đây là một phương thức thương mại đặc
biệt giữa khu vực Xô Viết và Quốc dân Đảng.
Sau khi cuộc
"vây tiễu" lần thứ ba của Quốc dân Đảng với khu vực Xô Viết bị thất bại,
họ đã tiến hành đẩy mạnh phong tỏa kinh tế đối với khu vực Xô Viết và cắt đứt
giao thương giữa hai vùng này. Các sản phẩm nông nghiệp và sản phẩm địa phương
trong khu vực Xô Viết không thể bán được, giá giảm chóng mặt, trong khi đó những
mặt hàng rất cần thiết như muối ăn, vải, dầu hỏa và thuốc tây thì ngày càng
khan hiếm. Có một thời gian, giá một số hàng hóa trong khu vực Xô Viết tăng vọt
khiến cho dân tình hết sức lo ngại, tác động trực tiếp đến cuộc sống của quần
chúng và Hồng quân, ảnh hưởng đến niềm tin đối với chính phủ.
Chính phủ
nhận thấy rằng đây là một vấn đề hệ trọng, ảnh hưởng đến vấn đề sinh-tử, tồn-vong
của khu vực Xô Viết nên đã quyết định thành lập cụ thể Bộ Kinh tế Quốc dân
Trung ương và Tổng cục Ngoại thương để phát triển ngoại thương. Đồng thời, một
loạt các chính sách linh hoạt phù hợp với tình hình thực tế đã được đưa ra: Thưởng
cho các doanh nghiệp tư nhân sản xuất và kinh doanh tất cả các loại hàng hóa cần
thiết ở khu vực Xô Viết. Giảm thuế đối với một số mặt hàng nhu yếu phẩm và quân
nhu phẩm, các doanh nghiệp nhà nước cố gắng sử dụng vốn tư nhân và vốn hợp tác
xã càng nhiều càng tốt, tiến hành hợp tác trên nhiều phương diện với họ; khuyến
khích các doanh nhân trong khu vực Quốc dân Đảng đến khu vực Xô Viết để làm ăn,
kinh doanh, bí mật cử người đến khu vực Quốc dân Đảng để mở các hiệu buôn và trạm
thu mua, v.v.
"Đập
tan chiến lược phong tỏa kinh tế của kẻ thù, phát triển ngoại thương ở khu vực
Xô Viết, trao đổi các sản phẩm dư thừa (ngũ cốc, quặng vonfram, gỗ, thuốc lá,
giấy, v.v.) trong khu vực Xô Viết với các sản phẩm công nghiệp (muối ăn, vải, dầu
ngoại, v.v.) ở khu vực Quốc dân Đảng, đó là một trong những trọng tâm phát triển
nền kinh tế quốc gia." Theo chính sách chung về thương mại của Mao Trạch
Đông, Mao Trạch Dân cũng tích cực tham gia. Ông tin rằng các vật tư xuất khẩu
trong khu vực Xô Viết có giá thành rẻ và đem lại nhiều lợi nhuận, thế nên các
doanh nhân trong khu vực Quốc dân Đảng sẽ không bỏ lỡ cơ hội này. Không chỉ vậy,
ông còn lợi dụng lòng tham và xung đột nội bộ của các thế lực quân phiệt để thực
hiện các giao dịch ngầm với các thương nhân trong khu vực này. Để hỗ trợ ngoại
thương, ngân hàng quốc gia đã phân bổ 1 triệu nhân dân tệ từ 3 triệu nhân dân tệ
trái phiếu xây dựng kinh tế để làm quỹ ngoại thương.
Một ngày
đông giá rét năm 1931, dân chúng ở Thụy Kim đứng vây quanh bảng cáo thị, tranh
luận về một thông báo vừa được chính phủ công bố: "Đất đai Xô Viết ta phân
bố rất nhiều mỏ vàng bạc châu báu. Nếu bỏ công khai thác thì chẳng mấy chốc nước
giàu dân mạnh. Bất luận là quân nhân hay dân chúng trình báo về việc phát hiện
mỏ quặng thì đều sẽ được thưởng. Ký tên: Mao Trạch Dân, Chủ tịch Ngân hàng Quốc
gia Cộng hòa Xô Viết Trung Quốc."
Một số người
nói: "Tên của Thụy Kim Bắt nguồn từ câu 'Hợp sinh thụy khí, oát địa đắc
kim', chắc chắn dưới đất có rất nhiều mỏ vàng bạc." Có người tiếp lời rằng:
"Hễ trình báo là sẽ có thưởng, chúng ta hãy mau đi tìm thôi!"
Vài ngày
sau, Mao Trạch Dân nhận được một lá thư cùng một viên đá đen sáng bóng từ Hồng
quân. Bức thư nói rằng có một mỏ vonfram ở một địa phương tên là "Thiết
Sơn Lũng". Trước thời kỳ Hồng quân lên nắm quyền, có những doanh nhân Quảng
Đông đã mở mỏ ở đó, người nước ngoài nói rằng khai thác được bao nhiều thì họ sẽ
thu mua bấy nhiều. Mao Trạch Dân đã ngay lập tức tiến hành một cuộc điều tra.
Quặng vonfram có thể bán giá 8 đồng Đại dương, vô cùng đắt đỏ. Đây chẳng khác
gì một kho vàng ở khu vực Xô Viết! Mao Trạch Dân vui mừng khôn xiết, lần này
thì ngân hàng quốc gia sắp phát tài rồi!
Khu vực Cám
Châu được mệnh danh là "thủ đô vonfram" với hàng trăm mỏ vonfram rải
rác khắp nơi. Vonfram là một vật liệu quan trọng để chế tạo súng và rất được quốc
tế tìm kiếm thu mua. Trong Thế chiến I, các quốc gia tham chiến đã chạy đua vũ
trang, mở rộng dự trù quân bị và vonfram đã trở thành một vật liệu chiến lược hết
sức quan trọng. Người nước ngoài và các thế lực quân phiệt địa phương độc quyền
thu mua các mỏ vonfram, và một khối lượng lớn quặng vonfram đã liên tục bị đổ
ra nước ngoài.
Nếu Hồng
quân kiểm soát được những loại vật tư chiến lược như quặng vonfram, họ sẽ có
"vốn thắt lưng" để tiến hành mặc cả với Quốc dân Đảng, tạo một khe hở
trên tuyến phong tỏa khu vực Xô Viết và mang lại thu nhập khổng lồ cho khu vực
này.
Mùa xuân
năm 1932, Công ty Quặng Vonfram Trung Quốc được thành lập tại khu vực Xô Viết để
lãnh đạo và tổ chức sản xuất quặng vonfram trong khu vực này. Mao Trạch Dân
kiêm nhiệm chức tổng giám đốc của mỏ vonfram. Công ty khai thác vonfram Trung
Quốc là "doanh nghiệp nhà nước" đầu tiên được thành lập tại khu vực
Xô Viết, gánh vác cho hoạt động tài chính của toàn bộ khu vực này.
Vào thời điểm
đó, nhiều nhân vật quân sự và chính trị của Quốc dân Đảng đều có công việc kinh
doanh riêng. Mao Trạch Dân đã cử người tới liên hệ với các cửa hàng bách hóa mà
họ điều hành ở Cám Châu. Thế lực quân phiệt Quảng Đông là Trần Tế Đường vừa
buôn vàng vừa thu thập quặng vonfram. Ông ta nghe nói có một cách mới để
"phát tài" nên đã rất vui mừng, ngay lập tức phái thân tín đến đàm
phán bí mật với đại diện của khu vực Xô Viết. Trước khi đi, Trần Tế Đường đã trịnh
trọng dặn rằng: "Hãy cố chịu nhục, chỉ cần thành công là được."
Mao Trạch
Dân cũng đến thành Cám Châu để đích thân sắp xếp việc xuất khẩu quặng vonfram.
Lợi dụng tâm lý muốn mau chóng phát tài của quân phiệt Quảng Đông, sau nhiều
vòng thương lượng, giá quặng vonfram đã tăng lên gần 6 lần so với 8 đồng Đại
dương ban đầu, tức là 52 đồng/sọt! Chẳng mấy chốc, hai bên đã đạt được thỏa thuận
bí mật về buôn bán quặng vonfram: Hàng hóa nhập khẩu từ khu vực Xô Viết sẽ được
hộ tống bởi quân phiệt Cám Châu, vận chuyển từ Quảng Đông đến khu vực Xô Viết,
và sau đó quặng vonfram sẽ từ khu vực Xô Viết chuyển ra bên ngoài. Cả hai bên đều
đạt được những lợi ích riêng.
Sau khi Trần
Tế Đường triển khai giao thương quặng vonfram ở Cám Châu, các thế lực quân phiệt
khác ở khu vực Quảng Đông cảm thấy vô cùng sốt ruột, chẳng mấy chốc quên bẵng cả
huấn lệnh của ủy viên trưởng Tưởng Giới Thạch. Họ lũ lượt làm ăn buôn bán với
khu vực Xô Viết, dùng muối ăn và vải vóc để đổi lấy quặng vonfram và các sản phẩm
nông nghiệp của khu vực Xô Viết. Quặng vonfram do Công ty Quặng vonfram Trung
Quốc sản xuất được in dòng chữ "vật tư quốc gia" lên bao bì, sau đó
được dân quân hộ tống ra khỏi biên giới để đổi lấy những vật phẩm mà căn cứ địa
đang rất thiếu thốn như muối, vải, thuốc tây, vũ khí quân hỏa, ngoài ra còn có
cả những hòm tiền bạc.
Và thế là
trong một khoảng thời gian ngắn, lượng tiêu thụ của Công ty Quặng vonfram Trung
Quốc đã gia tăng đáng kể. Từ năm 1932 đến 1934, Công ty Quặng vonfram Trung Quốc
đã sản xuất tổng cộng 4.193 tấn quặng vonfram, với doanh thu tài chính hơn 4
triệu nhân dân tệ. Nó trở thành nguồn kinh tế quan trọng nhất của khu vực Xô Viết
tại thời điểm đó và đã thực sự trở thành "doanh nghiệp nhà nước đầu
tiên". Thu nhập từ quặng vonfram đã đóng một vai trò cực kỳ quan trọng
trong việc đập tan chiến lược phong tỏa kinh tế cùng bốn lần "vây tiễu"
của Tưởng Giới Thạch, tạo nên nguồn vốn cơ sở cho ngân hàng quốc gia.
Ngoài việc
tận đụng triệt để các vật liệu chiến lược để mở ra các kênh thương mại mậu dịch,
chính phủ khu vực Xô Viết cũng đã thành lập những "đặc khu kinh tế" ở
những nơi giao thông vận tải tương đối thuận tiện như ở biên giới, thuế sẽ được
giảm một nửa để động viên và thu hút giới thương nhân của khu vực Quốc dân Đảng
tiến hành giao dịch buôn bán với khu vực Xô Viết. Bằng cách phát động và dựa
vào quần chúng ở khu vực Xô Viết, một đội ngũ thu mua thương phẩm hết sức kiên
cường và đáng tin cậy đã được thành lập. Thông qua việc thiết lập mối quan hệ
thương mại ví mật với các doanh nghiệp lớn của Cám Châu để phá vỡ tầng tầng lớp
lớp vòng vây phong tỏa kinh tế của Quốc dân Đảng.
Để khuyến
khích tối đa các thương hộ cá thể tích cực tham gia buôn bán thương mại, chính
phủ Xô Viết cũng đã thực thi những chính sách bảo hộ và khuyến khích, quy định
rằng: "Đảm bảo tự do thương mại, không can thiệp vào quan hệ thị trường
hàng hóa thông thường." "Tất cả các sản phẩm sản xuất dư thừa mà nông
dân, công dịch và tiểu thương trực tiếp bán ra đều sẽ được miễn thuế. Tất cả
giao dịch thương mại dưới 200 nhân dân tệ cũng sẽ được miễn thuế." Do đó,
một số tiểu thương và người bán hàng rong ở khu vực Xô Viết không chỉ bày sạp mở
quầy trong các thành trấn của khu vực Xô Viết, mà còn thường lẻn vào khu vực Quốc
dân Đảng để thu mua những vật tư vô cùng khan hiếm.
Đồng thời,
hai phe Đảng Cộng sản và Quốc dân Đảng cũng bắt đầu triển khai "đấu
pháp" xoay quanh tiền tệ và muối ăn.
Quốc dân Đảng
cực kỳ nóng mắt với loại tiền tệ mà khu vực Xô Viết phát hành, vì vậy họ đã
phái các chuyên gia đúc tiền lẻ lẻn vào khu vực Xô Viết, chỉ đạo các toán thổ
phỉ địa phương sử dụng phương pháp đồng mạ bạc để đúc tiền giả với chất lượng
kém. Thế là bỗng chốc trên thị trường tràn ngập tiền giả, và các thương nhân lập
tức từ chối chấp nhận tiền bạc đúc ở khu vực Xô Viết. Chính quyền khu vực Xô Viết
ngay lập tức đưa ra phản ứng bằng cách thành lập một nhóm phát hiện tiền giả nhằm
tìm kiếm loại bỏ hoàn toàn các ổ nhóm sản xuất tiền giả mà Quốc dân Đảng cài cắm
ở trung tâm của khu vực này.
Các thương
nhân Cám Châu nhận thấy rằng những đồng bạc do chính quyền khu vực Xô Viết chi
trả đều sản xuất thủ công, chất lượng không cao và rất khó lưu thông ở khu vực
Quốc dân Đảng, vì vậy họ chỉ chấp nhận loại tiền "Ưng dương" Mexico,
trong khi đó ngân hàng quốc gia lại chẳng thể sản xuất được "Ưng
dương". Thông qua một doanh nhân đã giác ngộ cách mạng, Mao Trạch Dân đã
mua về một máy đúc tiền xu "Ưng dương" và một lô vật liệu khuôn thép
từ Thượng Hải. Xưởng Đúc tiền Trung ương đã từ bỏ việc đúc các đồng bạc mệnh
giá 1 tệ vốn chỉ có thể lưu hành ở khu vực Xô Viết và tập trung vào việc đúc
"Ưng dương" – loại tiền thông hành trong khu vực Quốc dân Đảng, và thế
là tình hình ngoại thương bắt đầu cải thiện, sự phong tỏa kinh tế của Quốc dân
Đảng dần dần bị phá vỡ.
Tục ngữ có
câu: "Bách tính khai môn thất kiện sự: sài, mễ, du, diêm, tương, thố, trà
(Mở cửa ra là bảy việc, củi, gạo, dầu, muối, tương, giấm, trà)." Trong số
đó, muối là một mặt hàng không thể thiếu, do đó, Tưởng Giới Thạch đã sử dụng mặt
hàng này như một "vũ khí hủy diệt hàng loạt" để chống lại Đảng Cộng sản.
Chính phủ Quốc dân Đảng đã thành lập Cục Quảng lý Dầu hỏa Muối ăn ở Nam Xương,
Giang Tây. Họ đã thành lập các ủy ban bán hàng muối ăn và dầu hỏa tại các quận
xung quanh khu vực Xô Viết để thúc đẩy cái gọi là "kế khẩu thụ diêm (bán
muối dựa trên nhân khẩu). Bất cứ ai thu mua muối vượt quá số lượng hoặc che giấu
không báo thì đều bị xét xử".
Chiêu bài
này của Quốc dân Đảng hết sức lợi hại, bởi vì khu vực Xô Viết không thể sản xuất
muối, trong khi đó nhu cầu muối hằng tháng ít nhất là 150.000kg. Ngay lập tức
nguồn cung muối ở khu vực Xô Viết đã bị thắt chặt chưa từng thấy và giá muối đã
tăng vọt.
Để đối phó
với vấn đề nan giải này, chính quyền Xô Viết đã cử một nhóm người cải trang
thành ăn mày đến khu vực Quốc dân Đảng để xin ăn, âm thầm mua muối rồi nhét vào
trong túi mang về. Chính quyền Xô Viết cũng kêu gọi người dân chế tạo thùng
phân hai lớp, lợi dụng cơ hội nhặt phân ở khu vực Quốc dân Đảng, lén giấu muối
dưới đáy thùng rồi gánh về. Thậm chí còn cải hóa quan tài thành hai lớp, lớp
trên thì để lòng lợn bốc mùi, còn phía dưới thì cất muối, giao cho một số người
giả vờ đưa tang, khi đi qua biên giới, binh sĩ Quốc dân Đảng từ xa đã ngửi thấy
mùi hôi thối liền vội vàng cho "đội đưa tang" chuyển muối qua cổng.
Việc đồng
thời triển khai ngoại thương và phát triển thương nghiệp cá thể đã mang lại sự
thịnh vượng thương mại của các khu vực Xô Viết, đóng vai trò cực kỳ quan trọng
trong việc phá vỡ sự phong tỏa và thúc đẩy phát triển kinh tế ở khu vực Xô Viết.
Snow từng thốt lên trong cuốn Tây hành mạn ký của ông rằng: "Năm
1933, thương mại xuất khẩu đối ngoại của khu vực Xô Viết đã vượt quá 12 triệu
nhân dân tệ. Họ đã phá vỡ sự phòng tỏa của Quốc dân Đảng và kiếm được lợi nhuận
rất lớn."
Trong thực
tế, ngân hàng quốc gia nhận thức được rằng tín dụng của chính phủ khu vực Xô Viết
và ngân hàng quốc gia phụ thuộc vào mức độ phong phú của nguồn cung vật tư và mức
độ vật giá. Chỉ khi đảm bảo được nguồn cung vật tư, tiền tệ của khu vực Xô Viết
mới được người dân tin tưởng và hỗ trợ.
Nhận xét
Đăng nhận xét