CƠN GIÃY GIỤA CUỐI CÙNG CỦA KIM VIÊN KHOÁN
Siêu lạm
phát chỉ giải thích cho một vấn đề: Nhân dân đã hoàn toàn từ bỏ tiền giấy của
chính phủ. Căn nguyên sâu xa dẫn đến sự phá sản của tiền pháp định là tình trạng
thâm hụt ngân sách nghiêm trọng, chi tiêu của chính phủ gấp 10 lần thuế thu. In
thêm tiền giấy đã trở thành phương thức chính để bù đắp thâm hụt, do đó tín dụng
của tiền giấy sẽ bị phá sản rất nhanh. Khi mọi người không còn tin vào tiền giấy
nữa, tốc độ gia tăng của vật giá còn tăng nhanh hơn cả tốc độ in tiền.
Trong nửa đầu
năm 1947, việc phát hành tiền giấy tăng gấp ba lần, trong khi giá gạo tăng gấp
7 lần. Người dân không còn sẵn sàng đổi lấy tiền giấy nữa. Ngành kinh doanh và
sản xuất bị thu hẹp do thiếu đi loại tiền tệ đáng tin cậy, càng làm suy yếu
thêm nguồn thuế của chính phủ. Mọi người đều coi tiền giấy chẳng khác gì
"củ khoai nóng" đến bỏng rẫy cả tay. Hễ nhận được tiền giấy là họ sẽ
trao đi ngay lập tức để đổi lấy sản phẩm thật. Do đó, giá cả tăng vọt và siêu lạm
phát đã vượt khỏi tầm kiểm soát. Đồng thời, siêu lạm phát đã dẫn đến người dân
mất niềm tin vào chính phủ, tầng lớp trung lưu và hạ lưu trở nên thù địch hơn với
chính quyền, những cuộc biểu tình và bạo động liên tục tiếp diễn.
Căn nguyên
của thâm hụt tài khóa là cuộc nội chiến toàn diện do Tưởng Giới Thạch phát động.
Tiêu thụ chiến tranh đã làm cạn kiệt nghiêm trọng nguồn lực tài chính của chính
phủ quốc dân. Đến năm 1947, chi tiêu quân sự của chính phủ quốc dân chiếm một nửa
chi phí tài khóa! Thất bại liên tục trên chiến trường đã làm gia tăng sự nghi
ngờ của dân chúng đối với tiền giấy của chính phủ. Trong vòng tuần hoàn đó, tiền
pháp định đã dần đi đến sự sụp đổ cuối cùng.
Để vãn hồi
cục diện cho tiền pháp định, Ký Triều Đỉnh lại đề xuất chính phủ tiến hành cải
cách "Kim viên khoán". Nếu như tiền pháp định đã không còn tín dụng nữa
thì bắt buộc phải phát hành loại tiền tệ mới để xây dựng lại tín dụng tiền tệ.
Ký Triều Đỉnh viện dẫn sử sách và đưa ra dẫn chứng về việc Hjalmar Schacht ở Đức
đã tiến hành thay thế đồng mark của Chính phủ Weimar bằng đồng Rentenmark, từ
đó đảo ngược tình trạng siêu lạm phát của Đức trong những năm 1920. Ông liên tục
đưa ra các lý lẽ hùng hồn, khiến cho các quan chức cấp cao liên tục gật gù hưởng
ứng. Kết quả là, vào ngày 20 tháng 8 năm 1948, Tưởng Giới Thạch đã thực hiện
cái được gọi là cải cách tiền tệ lớn nhất – cải cách Kim viên khoán.
Cốt lõi của
Kim viên khoán là sử dụng "kim viên" làm bản vị tiền tệ, sử dụng 40%
vàng, bạc, ngoại hối và 60% tài sản thuộc sở hữu nhà nước làm tài sản thế chấp
để phát hành loại tiền tệ mới đã được "chuẩn bị cực kỳ đầy đủ". Hạn mức
phát hành lên tới 2 tỷ đồng, ngừng lưu thông tiền pháp định, áp dụng chính sách
đổi 1 Kim viên khoán lấy 3 triệu tiền pháp định để thu thập tiền cũ. Người dân
có thể đổi tất cả vàng, bạc và ngoại hối trong thời hạn đã định, không được
phép tự ý sở hữu vàng, bạc và ngoại hối, tất cả những ai vi phạm sẽ bị tịch thu
và sung công. Đồng thời, mọi người phải tiến hành đăng ký và khai báo tiền gửi ở
nước ngoài, nếu không họ sẽ bị kết án và tài sản bị tịch thu.
Về cơ bản,
đây là một hành động cướp đoạt danh chính ngôn thuận. Dân chúng không hề xuẩn
ngốc, khi nghe tin chính phủ chuẩn bị phát hành một loại tiền mới, những người
từ lâu đã mất niềm tin vào chính phủ ngay lập tức đổ xô đến mọi thứ họ có thể
mua.
Tờ Đại
công báo đã đưa tin vào ngày 7 tháng 10: "Tình hình thị trường ở Bắc
Kinh đang ngày một xấu đi, cơn bão thu mua hàng hóa đang lan tràn khắp thành phố.
Các cửa hàng gạo, lúa mì và ngũ cốc hầu hết đã trống rỗng, thị trường thuốc lá
chợ đen thì hét giá khủng khiếp, một ngày mà tăng giá tới ba lần. Giờ đây dân
tình hễ gặp mặt nhau là sẽ hỏi 'Mua được những gì rồi?' Ngay cả nhu yếu phẩm hằng
ngày giờ cũng trở thành hàng hóa khan hiếm."
Tình hình ở
thủ đô Nam Kinh cũng rất bất ổn. Vào thời điểm đó, Nhật báo trung ương
đưa tin rằng: "Sau khi trải qua một cơn bão thu mua hàng hóa, hôm nay mọi
thứ trên thị trường thủ đô đều rơi vào tình trạng trống rỗng… Các bà nội trợ giờ
đã chẳng thể mua được bất cứ thứ gì từ các chợ cóc vào buổi sáng. Thịt lợn đã
biệt tăm biệt tích, cá, tôm, gà và vịt cũng nối gót thịt lợn đi "ẩn
cư". Thời điểm này, các chợ rau ở Nam Kinh chẳng khác gì chợ thực phẩm
chay chính cống. Ngoại trừ những đại gia tìm mua trên chợ đen với giá cao, còn
tất cả dân chúng bình thường đều bất đắc dĩ phải ăn chay."
 |
| Kim viên khoán với mệnh giá 5 triệu đồng |
Tại Thượng
Hải, nơi thị trường thịnh vượng nhất, việc tranh nhau thu mua hàng hóa cũng là
cách phản ứng của công chúng đối với các Kim viên khoán. Tạp chí Hải quang
nguyệt san tháng 11 năm 1948, đã miêu tả cảnh tượng tranh mua hàng Thượng Hải:
"Vừa hay rơi vào Chủ nhật nên đã xảy ra làn sóng tranh nhau mua hàng ở Thượng
Hải. Đường Nam Kinh trở nên náo nhiệt khác hẳn mọi ngày, hàng hàng lớp lớp người
chen nhau như ông vỡ tổ, trên đường phố khắp nơi chỉ thấy dòng người đang tay
xách nách mang đủ loại hàng hóa. "Tứ đại công ty", cửa hàng bách hóa,
tiệm vải và cả những quầy tơ lụa cũng chật kín người. Những người đó vẫn được
tính là 'dư thừa sức mua'. Còn các hộ gia đình nhỏ thì chỉ tìm tới các quầy
hàng lương thực, quầy gia vị mắm muối, cửa hàng chất đốt để mua các nhu yếu phẩm
hàng ngày như gạo, dầu, nước tương, đường, xà phòng, v.v… Trong suốt chục ngày
liên tiếp, tất cả quầy kệ của mọi cửa hàng đều đã trống trơn. Tìm tới bất cứ cửa
hàng to nhỏ nào cũng đều lạnh lẽo. Cục diện này khiến cho những gia đình không
có lương thực khổ sở trăm bề, họ cả ngày xếp hàng ngoài đường mà vẫn rơi vào cảnh
đủ thứ này nhưng lại thiếu thứ kia, không lo lắng vì gạo thì lo lắng về thức
ăn, chất đốt. Thượng Hải – chốn phồn hoa đô hội được mệnh danh là ngõ hầu quốc
tế, vậy mà giờ đã bị tê liệt."
"Sự
chuẩn bị cực kỳ đầy đủ" mà Tưởng Giới Thạch hứa hẹn rõ ràng là một trò lừa
đảo. 40% ngoại tệ, vàng và bạc của kế hoạch này vẫn là chưa đủ, và 60% chứng
khoán có giá chỉ là vỏ bọc. Chính phủ quốc dân đã sử dụng cổ phiếu khống của một
số doanh nghiệp nhà nước để làm quỹ dự trữ. Ngay cả cổ phiếu do những công ty
này phát hành cũng chẳng ai đếm xỉa, vậy mà giá của chúng được tính ở mức cao
như vậy. Mặc dù như vậy, hạn mức phát hành lên tới 2 tỷ Kim viên khoán mà họ từng
thề thốt đã nhanh chóng bị vượt qua. Đến cuối năm thì đạt mức 8,3 tỷ, tháng 1
năm 1949 vượt qua 20,8 tỷ. Đến tháng 4, nó đã vượt quá 5.000 tỷ, vào tháng 5,
nó đã lên tới con số đáng kinh ngạc là 68.000 tỷ!
 |
| Cảnh tượng thanh toán tiền lương sau sự sụp đổ của tín dụng Quốc dân Đảng |
Các tỉnh
thành đã lũ lượt loại bỏ Kim viên khoán của trung ương và tự phát hành tiền bạc
và tiền đồng của riêng mình. Khi Quân Giải phóng vượt qua sông Dương Tử, hệ thống
tiền tệ của Chính phủ quốc dân đã sụp đổ hoàn toàn, tài chính bị tê liệt triệt
để, quân đội thì đang tan rã, vương triều nhà họ Tưởng đi tới đường cùng.
Học giả nổi
tiếng người Mỹ John K. Fairbank sau này đã phân tích rằng, lượng tiền còn lại của
tầng lớp trung-thượng lưu ở thành phố chống Cộng lớn nhất thời bấy giờ đều đã bị
gắn chặt với Kim viên khoán. Và sự ủng hộ ít ỏi cuối cùng mà bách tính dân thường
dành cho sự nghiệp của Quốc dân Đảng cũng hóa thành hư không, giống như kết cục
của Kim viên khoán.
"Ý tưởng
tệ hại" về cái gọi là "cải cách Kim viên khoán" mà Ký Triều Đỉnh
tham gia hoạch định, cuối cùng đã chôn vùi giang sơn của Quốc dân Đảng!
Sau khi
đánh mất hoàn toàn sự ủng hộ của dân chúng, Quốc dân Đảng nghèo đến mức chỉ còn
lại mỗi… tiền, và cuối cùng họ đã mang theo 2,5 triệu lạng vàng để rút về Đài
Loan.
Tiền tệ là
hệ thống phân phối tài sản của cả một quốc gia. Việc thao túng và tác động đến
tiền tệ sẽ làm thay đổi dòng chảy của cải trong xã hội, từ đó làm gia tằng các
xung đột, phá hủy tín dụng chính phủ và làm mất niềm tin của nhân dân. Tiền tệ
cũng là hệ thống "lưu thông máu" của nền kinh tế quốc gia. Tình trạng
bại hoại của tiền tệ sẽ làm tan ra nền kinh tế, làm tê liệt tài chính, phá hủy
thương mại và phá vỡ thị trường. Ký Triều Đỉnh đã tiêm loại siêu vi-rút mang
tên "tranh tiền đoạt lợi với người dân" vào thẳng dòng máu tiền tệ của
Quốc dân Đảng, sau đó loại vi-rút này đã tỏa khắp trong toàn bộ nền kinh tế, trực
tiếp đẩy nhanh sự sụp đổ của chế độ Quốc dân Đảng. Xét từ gốc độ này, khả năng
sát thương của cuộc chiến tiền tệ do Ký Triều Đỉnh khởi phát không hề thua kém hàng
triệu binh sĩ trên chiến trường!
Nhận xét
Đăng nhận xét