VINH QUANG VÀ GIẤC MỘNG CỦA BẠC - phần 2

2 GIỜ CHIỀU NGÀY 18 THÁNG 9 NĂM 2008, HỆ THỐNG TÀI CHÍNH THẾ GIỚI GẦN NHƯ SỤP ĐỔ!

Do thông tin bất đối xứng, người Trung Quốc gần như không biết gì về việc của cải của người dân trên thế giới phải đối mặt với một thảm họa khủng khiếp như thế nào. Đúng vậy, đây không phải là bối cảnh trong phim Inception của những người hâm mộ khoa học viễn tưởng, cũng không phải là một màn diễn tập nhằm chuẩn bị cho cuộc khủng hoảng của hệ thống tài chính, mà là một cơn ác mộng tài chính thực sự xảy ra trong thực tế! Cả thế giới như thể bị mộng du ngay trước Quỷ môn quan – sự sụp đổ của đồng đô-la, thế nhưng tuyệt đại đa số mọi người đến nay vẫn chẳng hề hay biết!

Đây là một sự kiện “đột biến rút tiền gửi trên ngân hàng điện tử” với quy mô siêu khủng trên thị trường tài chính đương thời!

Người sớm nhất tiết lộ chi tiết về sự kiện này là nghị sĩ Đảng Dân chủ Mỹ, Paul Kanowski. Vào tháng 2 năm 2009, ông đã để rò rỉ tin tức khủng khiếp này khi đang thực hiện một cuộc phỏng vấn trên kênh C-SPAN.

11 giờ sáng thứ Năm (ngày 18 tháng 9 năm 2008), Cục Dự trữ Liên bang Mỹ nhận thấy rằng có tới 550 tỷ đô-la trên thị trường tiền tệ Mỹ đã bị các nhà đầu tư quốc tế “rút đột biến” chỉ trong vòng 1-2 giờ.

Bộ Tài chính Mỹ mở cửa giải cứu khẩn cấp, và ngay lập tức bơm 105 triệu đô-la để cố gắng ngăn chặn làn sóng rút vốn điên cuồng đó. Nhưng họ nhanh chóng nhận ra rằng điều này chẳng giúp ích gì. Chúng ta đang phải đối mặt với một sự kiện đột biến rút tiền gửi trên hệ thống ngân hàng điện tử.

Bộ Tài chính Mỹ quyết định dừng tất cả các giao dịch ngay lập tức, đóng băng tất cả các tài khoản và thông báo rằng chính phủ Mỹ sẽ đảm bảo an ninh 250.000 đô-la cho mỗi tài khoản để ngăn chặn đà lây lan của tâm lý hoảng loạn.

Nếu Bộ Tài chính Mỹ không thực hiện các biện pháp này thì đến 2 giờ chiều, 5.500 tỷ đô-la trên thị trường tiền tệ Mỹ sẽ hoàn toàn bị rút sạch. Hệ thống kinh tế Mỹ hoàn toàn sụp đổ, và trong vòng 24 giờ, hệ thống kinh tế thế giới cũng bị tê liệt triệt để.

Nếu tình huống này xảy ra, bản đồ của hệ thống chính trị và nền kinh tế Mỹ mà chúng ta vẫn biết sẽ hoàn toàn khác.

Thượng nghị sĩ Mỹ, James Inhofe đã đề cập trong một cuộc phỏng vấn trên đài phát thành của thành phố Tulsa, Oklahoma rằng, trong quá trình thuyết phục các nhà lập pháp thông qua các dự luật liên quan để giải cứu Phố Wall, Paulson – Bộ trưởng Bộ Tài chính khi đó thậm chí còn đe dọa rằng nếu các nhà lập pháp bỏ phiếu chống, Mỹ có thể xảy ra tình trạng bất ổn xã hội nghiêm trọng, và chính phủ phải tiến hành các biện pháp kiểm soát quân sự.

Kiểm soát quân sự toàn diện trong xã hội Mỹ? Đây là một bối cảnh không ai có thể tưởng tượng được. Loại khủng hoảng nào sẽ khiến cho cả xã hội rơi vào tình trạng hỗn loạn như vậy? Đó là khủng hoảng đồng đô-la?

Muốn hiểu rõ tại sao tình trạng đột biến rút tiền gửi trên thị trường tiền tệ Mỹ lại dẫn đến một cuộc khủng hoảng đồng đô-la, trước tiên chúng ta phải hiểu được vai trò tối quan trọng của thị trường tiền tệ trong nền kinh tế Mỹ.

Không giống như các công ty Trung Quốc, các công ty Mỹ hiếm khi đến các ngân hàng để vay ngắn hạn. Thứ nhất là thủ tục rắc rối và thứ hai là chi phí tương đối cao. Khi các công ty cần các khoản vay ngắn hạn trong vòng 270 ngày, họ thường sử dụng thương phiếu (Commercial paper) ngắn hạn để trực tiếp huy động vốn trên thị trường tiền tệ. Các thương phiếu này là một dạng giấy vay nợ, dựa trên tín dụng doanh nghiệp, có thể phát hành một cách đơn giản và thuận tiện. Kể cả khi công ty cần tiền ngay trong ngày, chỉ cần sớm thông báo cho đơn vị giao dịch thương phiếu để họ phát hành “giấy vay nợ” là ngay buổi chiều có thể lĩnh nhận tiền mặt.

Dó đó, các công ty thường phân biệt các chi phí ngắn hạn như tiền lương nhân viên, mua sắm nguyên liệu, vận chuyển và lưu trữ, tiền thuê văn phòng, tiền điện nước… ra khỏi nhu cầu về vốn phát triển trung và dài hạn của công ty. Nguồn vốn ngắn hạn chủ yêu dựa vào việc huy động vốn từ thương phiếu, còn nguồn vốn dài hạn thường đầu tư vào những thị trường vốn có mức lợi nhuận cao hơn, qua đó từng xu từng cắc trong tài khoản ngân hàng của công ty có thể phát huy hết hiệu suất. Có thể nói, hoạt động hằng ngày của hàng triệu công ty Mỹ không thể tách rời khỏi thị trường tiền tệ và thương phiếu. Ngoài thương phiếu ra, trái phiếu chính phủ ngắn hạn, quỹ liên bang, hối phiếu ngân hàng, thỏa thuận mua lại, chứng chỉ tiền gửi với hạn mức lớn và các loại hóa đơn ngắn hạn… đều phụ thuộc vào thị trường tiền tệ để tiến hành giao dịch.

Nếu thị trường tiền tệ 5.500 tỷ đô-la bị các nhà đầu tư quốc tế rút ra một cách điên cuồng và hoàn toàn cạn kiệt chỉ trong vòng vài giờ, vậy thì dòng tiền của hầu hết các doanh nghiệp, tổ chức tài chính, chính phủ liên bàng và địa phương tại Mỹ ngay lập tức bị đứt gãy hoàn toàn. Trong vòng 24 giờ, chúng ta sẽ được chứng kiến những cảnh tượng kinh hoàng:

Sự sụp đổ của thị trường tài chính Mỹ, chứng khoản giảm mạnh, giá trái phiếu giảm mạnh, dòng lưu chuyển vốn và nghiệp vụ thanh toán của các tổ chức tài chính trên cả nước bị đình chỉ. Các ngân hàng không thể hoạt động, hệ thống máy rút tiền ATM ngừng hoạt động, tài khoản cá nhân và ngân hàng bị đóng băng hoàn toàn.

  • Những đám đông hoảng loạn bắt đầu xếp hàng dài trước cửa các ngân hàng, những khách hàng mất kiên nhẫn bắt đầu la hét, một vài kẻ cực đoan bắt đầu phá hủy các máy ATM.
  • Hệ thống sản xuất, hậu cần, vận chuyển, mua sắm và kho bãi của rất nhiều công ty bị tê liệt vì không thể chi trả cho các loại chi phí.
  • Các siêu thị lớn chuyển sang thanh toán bằng tiền mặt vì người tiêu dúng không thể quẹt thể.
  • Các công chức chính phủ, cảnh sát và quần chúng diễu hành trên đường phố cùng nhau, và giao thông về cơ bản bị tê liệt vì họ không thể nhận tiền lương và xe của họ không thể được tiếp nhiên liệu. Các gia đình không có tiền gửi tiết kiệm sẽ không thể mua thực phẩm và thuốc men. Đám đông giận dữ bắt đầu làm loạn.
  • Trường học, bệnh viện và các toàn nhà văn phòng rơi vào tình trạng thiếu điện và mất nước vì không thể thanh toán tiền điện. Các nhà máy điện và công ty nước ngừng hoạt động vì họ không thể trả tiền cho nguyên liệu thô.
  • Một số lượng lớn máy bay chiến đấu của Mỹ không thể cất cánh, tàu chiến không thể ra khởi, xe tăng và xe hơi không thể khởi động vì nguồn tiền trong tài khoản quân sự bị đóng băng do việc huy động vốn từ trái phiếu ngắn hạn của chính phủ bị ngừng lại.
  • Chính phủ Mỹ tuyên bố thiết quân luật trong cả nước.

24 giờ sau, thảm họa bắt đầu lan rộng khắp thế giới. Thị trường tài chính toàn cầu lần lượt mở cửa, sau khi biết được tin tức khủng khiếp từ Mỹ, giá của tất cả các sản phẩm tài chính bắt đầu sụp đổ. Nguồn vốn và nghiệp vụ thanh toán của các tổ chức tài chính của các quốc gia rơi vào hỗn loạn, các nhà xuất khẩu Trung Quốc từ chối chuyển hàng vì không nhận được tiền. Nga tuyên bố tạm dừng xuất khẩu lương thực. Trung tâm dịch vụ tư vấn hải ngoại Ấn Độ không có người trả lời điện thoại. Ngân hàng Trung ương châu Âu tuyên bố rơi vào tình trạng khẩn cấp và thắt chặt nguồn tiền. Trái phiếu chính phủ của nhiều quốc gia châu Âu không thể tiến hành tái huy động nên họ phải tuyên bố tạm dừng trả lương cho nhân viên. Công nhân châu Âu biểu tình bãi công, các hãng hàng không lớn trên thế giới lũ lượt hủy chuyến bay…

Giữa lúc thị trường tài chính thế giới rơi vào cảnh tượng kinh dị ngày 18 tháng 9 nói trên, các tổ chức đầu tư đã hành động ngay lập tức. Trong nỗ lực tìm kiếm cơ hội sinh tồn, theo bản năng họ chạy về phái “chiếc thuyền Noah” mang tên vàng và bạc giữa cơn sóng thần tiền tệ.

Vào khoảng ngày 18 tháng 9, giá vàng tăng vọt gần 100 đô-la mỗi ounce, tương đương 20%, lập kỷ lục đáng kinh ngạc trong lịch sử thị trường vàng bạc, khiến tất cả các nhà đầu tư choáng váng. Thế nhưng mặt hàng khác, bao gồm kim loại quý, lại theo đà giảm trong cùng một ngày.

Nói cách khác, khi hệ thống tài chính và tiền tệ thế giới thực sự lâm vào khủng hoảng nghiêm trọng, bản năng của chúng ta không phải là đổ xô thu mua dầu, thép, đồng hay kẽm, mà họ sẽ trực tiếp tranh giành vàng và bạc. Không có nghi ngờ gì nữa, vàng và bạc ngay lập tức cho thấy các thuộc tính tiền tệ bị lãng quên từ lâu của nó mỗi khi chúng ta phải đối mặt với thảm họa tiền tệ!

Vàng thị chẳng cần phải nói nhiều, kể từ sau cơn sóng thần tài chính, đại đa số người dân bắt đầu chấp nhận các thuộc tính tiền tệ của vàng. Nhưng thứ thực sự khiến người ta ngạc nhiên là bạc! Giống như vàng, bạc đương nhiên là một loại tiền tệ kim loại, mặc dù các thuộc tính tiền tệ của nó không mấy nổi bậc trong sự kiện ngày 18 tháng 9 năm 2008. Nhưng cùng với đà suy yếu của đồng đô-la, các thuộc tính tiền tệ của bạc ngày càng được nhắc tới nhiều hơn, hào quang mà nó tỏa ra cũng khiến chúng ta lóa mắt không kém gì vàng.

Quá khứ của bạc không còn xa lạ với người Trung Quốc. Là quốc gia sử dụng tiền bạc lớn nhất thế giới, Trung Quốc từng là trung tâm xuất khẩu bạc của hệ thống kinh tế và thương mại thế giới. Tuy nhiên, người dân Trung Quốc ngày nay lại có nhận thức hết sức mơ hồ về những cơ hội chiến lược to lớn mà kim loại này sẽ mang lại cho quốc gia trong tương lai.

Bạc không chỉ từng là một loại tiền tệ thế giới, mà nó còn tạo ra những cơ hội chiến lược quan trọng cho sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Trích "Chương 10, Chiến tranh tiền tệ - phần 3 - Biên giới tiền tệ - Nhân tố bí ẩn trong các cuộc chiến kinh tế, Song Hong Bing"

Nhận xét