QUYỀN LỰC HOÀNG ĐẾ VÀ QUYỀN LỰC TÀI CHÍNH - phần 5

GIẤC MỘNG CỦA THIÊN HOÀNG: SỰ HỒI SINH CỦA QUYỀN LỰC HOÀNG ĐẾ

Thiên Hoàng Hirohito

Một ngày tháng 12 năm 1921, Nhiếp chính vương Hirohito, người vừa trở về sau chuyến du ngoạn châu Âu, đã tiếp kiến nhà quý tộc và chính trị gia – công tước Saionji Kinmochi trong cung điện. Saionji Kinmochi là một "lão thần tam triều", từng trải qua ba triều đại Komei, Meiji và Taisho, trước khi vào hoàng cung để tham kiến, ông đã nghe nói rằng một ngày trước đó, Hirohito đã tổ chức một buổi tiệc. Các nhân vật được mời đều là tông thân hoàng thất và cận thần quý tộc. Những buổi tụ hội công khai như vậy giữa Nhiếp chính và một số ít bạn bè, thân tín là rất hiếm thấy vào thời điểm đó. Điều này khiến Saionji Kinmochi thực sự lo lắng và kinh ngạc. Giới thượng lưu trong xã hội Nhật Bản đã suy đoán rằng sau khi Hirohito lên nắm quyền, rốt cuộc ông sẽ dựa vào một nhóm bí mật hay là nội các. Saionji Kinmochi và vài vị lão thần đều cho rằng Hirohito nên hành xử thận trọng. Hirohito rất chịu khó lắng nghe lời khuyên của Saionji Kinmochi, sau đó chân thành thỉnh cầu Saionji Kinmochi làm cố vấn cao cấp của Thiên Hoàng.

Saionji Kinmochi rất lo ngại việc Hirohito tập hợp một nhóm nhỏ bí mật của mình, vì vậy ông viện cớ rằng mình hiện ở tuổi thất thập, đã đến lúc nghỉ hưu, chỉ muốn sống ở miền biển để ngày ngày độc tiểu thuyết, chơi đàn tỳ bà, an hưởng những năm tháng cuối đời, không còn tâm sức để đảm nhận một chức vị quan trọng như vậy.

Biết được sự lo lắng của ông, Hirohito hứa rằng nếu Saionji Kinmochi đồng ý, ông sẽ tuyên bố công khai rằng sẽ từ bỏ sự hỗ trợ của nhóm nhỏ bí mật kia để thể hiện sự tôn trọng với chế độ quân chủ lập hiến.

Saionji Kinmochi trầm tư suy nghĩ một lúc. Với tư cách là một thành viên của gia tộc Fujiwara, ông nên duy trì truyền thống của gia tộc là bảo vệ chế độ của Thiên Hoàng. Mặt khác, Saionji Kinmochi lại lo lắng rằng sẽ không thể ngăn chặn được hành vi độc đoán của Hirohito giống như phụ vương của ông là Thiên Hoàng Taisho. Điều này sẽ khiến ông dính líu vào màn tranh đấu giữa Thiên Hoàng và giới tài phiệt, để rồi sa vào bước đường cùng là thân bại danh liệt lúc tuổi già, hủy hoại danh dự là cả đời đấu tranh cho dân quyền và tự do. Cuối cùng, ông tin rằng quốc dân của Nhật Bản đã dần thay đổi trong suốt 10 năm qua và có thể chấp nhận lý tưởng về sự pháp trị và chủ nghĩa hợp hiến do vị ân sư Ito Hirobumi của ông chủ trương. Nếu ý dân xung đột với ý chí của Thiên Hoàng, ông tin rằng Hirohito sẽ tôn trọng và chấp nhận ý kiến của đại đa số thần dân. Bây giờ đất nước cần đến ông, ông cũng nên chấp nhận vị trí này. Vì vậy, ông đã đồng ý với đề nghị của Hirohito.

Trong khi chờ đợi câu trả lời từ Saionji Kinmochi, Hirohito đã rất sốt ruột rồi, nhưng ông bắt buộc phải kiên nhẫn. Có thể coi Saionji Kinmochi là tấm khiên chắn, là người có thể đứng đầu sóng ngọn gió mà Hirohito mong ước đã lâu. Ông đã phục vụ trong nội các và hội đồng cố vấn tối cao – Cơ mật Viện trong hơn 40 năm từ thời kỳ Meiji, rất có uy tín và mối liên hệ sâu rộng trong bộ máy quan liêu và quốc hội. Ông luôn hành sự nhanh nhẹn và chu đáo. Phẩm chất chính trực, không chỉ giúp Thiên Hoàng để lại ấn tượng hài hòa và thận trọng trong lòng thần dân, mà còn rất xuất sắc trong việc che giấu tâm ý, sử dụng ngôn từ để làm vừa lòng tất cả các bên, có thể tiến hành bảo vệ triệt để các chính sách quá khích và lỗi lầm của Thiên Hoàng.

Sau khi nhận được cái gật đầu của Saionji Kinmochi, Thiên Hoàng Hirohito có thể ẩn sau hậu trường, toàn tâm toàn ý thi triển các thủ đoạn chính trị khôn khéo cùng với tài thao lược "mượn lực đánh lực" của mình, thoắt ẩn thoắt hiện để kiểm soát cục diện chính trị, bình tĩnh tích lũy thế lực cho hoàng quyền, chờ thời cơ để hành động.

Trong kỷ nguyên của Thiên Hoàng Komei, Mỹ đã ép Mạc phủ ký hiệp ước thông thương hàn hải. Trong sự sỉ nhục đó, Thiên Hoàng đã mở cửa đất nước cho phương Tây tràn vào. Kể từ đó, "Tôn hoàng nhương di" đã trở thành giấc mơ của mọi vị Thiên Hoàng. Ông nội của Thiên Hoàng Hirohito – Thiên Hoàng Meiji đã dựa vào nguồn vốn của Mitsui và các tài phiệt khác để bắt đầu công cuộc Phục hưng Meiji, bãi bỏ Mạc phủ, khôi phục quyền lực của hoàng đế và nắm giữ đại quyền, thắt chặt sợi dây gắn kết với giới tài phiệt.

Bài học về sự bố thí của Shogun Mạc phủ trong quá khứ đã giúp Meiji nhận ra rằng để duy trì chính quyền thần chủ tối cao, tiền bạc luôn quan trọng hơn vũ lực. Meiji đã trao cho Mitsui, Mitsubishi, Sumitomo và các tài phiệt khác quyền lũng đoạn nghiên cứu phát triển các ngành công nghiệp mới ở Nhật Bản và quyền kinh doanh vật tư thuộc địa, và từ đó nhận được một phần "hoa hồng". Mitsui nắm quyền kinh doanh mỏ than lớn nhất Nhật Bản, quyền chuyên doanh đường cát và quả long não ở khu vực Đài Loan, Trung Quốc. Thiên Hoàng và tài phiệt tạo thành một liên minh phụ thuộc lẫn nhau. Với sự ủng hộ của Thiên Hoàng, giới tài phiệt đã kiểm soát các ngành công nghiệp trụ cột như ngân hàng, công nghiệp nặng, vận tải và thương mại của Nhật Bản. Đổi lại, giới tài phiệt sẽ một lòng trung thành với Thiên Hoàng và điều chỉnh công nghiệp và thương nghiệp dựa theo quốc sách lâu dài, trở thành cục diện "chính-thương" hữu danh hữu thực. Vào cuối thời Meiji, khối tài sản của hoàng gia từ vỏn vẹn vài chục ngàn đô-la khi Meiji lên nắm quyền, đã lên tới 40 triệu đô-la.

Tuy nhiên, với sự khởi đầu của kỷ nguyên Thiên Hoàng Taisho, giới tài phiệt – những người đang kiểm soát huyết mạch kinh tế đất nước, giống như các chủ ngân hàng lớn ở các nước phương Tây, ngày càng tập trung vào lợi ích của chính họ, cố gắng để chế ngự Thiên Hoàng. Họ thường xuyên nhúng tay can thiệp vào các chính sách của đế quốc. Vào thời điểm đó, Taisho đã thực hiện cương lĩnh đế quốc với trọng tâm là "cải thiện quốc phòng", tiến hành một đợt mở rộng quy mô lớn cho quân đội. Tuy nhiên các nguyên lão (đứng đầu là Saionji Kinmochi) – những người đại diện cho lợi ích của giới tài phiệt, đã viện vào cái cớ là dân chúng Nhật Bản vẫn phải tằn tiện qua ngày vì tình trạng thâm hụt tài khóa – hệ lụy do cuộc Chiến tranh Nga-Nhật để lại liên tục phủ quyết kế hoạch mở rộng quân sự phức tạp của Thiên Hoàng, khiến Thiên Hoàng suýt chút nữa thoái vị.

Bắt đầu từ kỷ nguyên của Thiên Hoàng Komei, Nhật Bản đã xây dựng một kế hoạch chiến lược trục xuất man di. Đầu tiên là cải thiện sức mạnh quốc gia, tiến hành hiện đại hóa; sau đó là tác chiến với kẻ địch bằng cách mở rộng ra nước ngoài, và thiết lập vùng đệm giữa Nhật Bản và phương Tây để đảm bảo an ninh của nước này. Kết quả là nảy sinh cuộc chiến giữa hai phe "Bắc tiến" và "Nam tiến". Phe Bắc tiến chủ trương thôn tính Triều Tiên, chiếm lĩnh Mãn Châu và Mông Cổ, sau đó chinh phục khu vực Siberia. Trong khi đó phe Nam tiến thì cho rằng nên chiếm lĩnh hoặc kiểm soát các khu vực phía nam Nhật Bản, bao gồm các đảo trên biển và khu vực Đông Nam Á.

Hirohito tin rằng Bắc tiến chỉ là một nhu cầu quốc phòng, và nó không thể giải quyết các vấn đề mấu chốt của tình trạng quá tải dân số, xuất khẩu công nghiệp và các nguồn nguyên liệu chiến lược của Nhật Bản. Người Nhật không thích khí hậu lạnh giá. Khu vực Hokkaido đã thuộc về Nhật Bản từ nhiều thế kỷ trước, nhưng vẫn trong tình trạng đất rộng người thưa. Sau đó, Thiên Hoàng Meiji đã chinh phục được vùng đất giá lạnh là Triều Tiên, tuy nhiên cũng chẳng giúp ích gì. Vậy mà bây giờ, những kẻ thuộc phe Bắc tiến vẫn muốn sử dụng Mãn Châu làm căn cứ, tiếp tục mở rộng đến khu vực Siberia băng giá và chiếm lĩnh Mông Cổ sa mạc hoang nguyên.

Khu vực Nam dương có khí hậu ấm áp, dân cư bản địa ít ỏi, thuận tiện cho người Nhật Bản nhập cư. Dầu, cao su và khoáng sản phong phú của khu vực Đông Ấn sẽ cung cấp nguồn tài nguyên chiến lược ổn định cho sự phát triển công nghiệp của Nhật Bản. Thế nên tiền đồ và hi vọng của đế quốc Nhật Bản nằm ở phía Nam chứ không phải phía Bắc.

Bây giờ Tưởng Giới Thạch đang bận rộng với chiến dịch "vây tiễu" khu vực căn cứ địa của Đảng Cộng sản, Liên Xô thì đang bận rộng với công cuộc kiến thiết trong nước, Anh và Mỹ bị mắc kẹt bởi cuộc khủng hoảng kinh tế. Chính vì nhìn thấy cơ hội này, Hirohito mới chính thức bắt đầu thực thi kế hoạch vĩ đại của mình. Mãn Châu chỉ là bước đầu tiên của kế hoạch, sau đó thế lực của đế chế có thể di chuyển về phía nam, từ Mãn Châu dọc theo bờ biển Trung Quốc và cuối cùng kiểm soát các điểm chiến lược của vùng biển Nam dương.

Gánh trên vai giấc mộng "Tôn hoàng nhương di" của nhiều đời, Hirohito – người được giáo dục ở phương Tây, hiểu rõ lịch sử phương Tây và là một nhà sinh vật học. Tự nhận rằng sự hiểu biết của ông đối với hai chữ "nhương di" tốt hơn hẳn so với các bậc tiền bối. Hùng tâm tráng chí của ông không chỉ nằm trong hai chữ "nhương di" nữa. Ông tin rằng Nhật Bản không thể tồn tại một cách cô lập, mà phải tiến vào châu Á và thế giới bằng tư duy lãnh tụ. Ông đã được truyền cảm hứng từ thành tựu của các thần tượng của mình như Napoléon, Lincoln và Darwin, quyết tâm chiến đấu với các cường quốc Anh, Mỹ và phương Tây như Napoléon, "giải cứu" châu Á và thế giới khỏi ách thống trị của thực dân như Lincoln giải phóng nô lệ. Dùng Thần đạo của Đại Hòa Dân quốc (tức Nhật Bản) để thúc đẩy sự "tiến hóa" của các chủng tộc khác.

Để nhất trí trong vấn đề đối ngoại thì bắt buộc phải thuyết phục các lực lượng chính trị trong xã hội Nhật Bản. Trong số đó, quân đội và tầng lớp Ronin(51) hoàn toàn thấu hiểu và ủng hộ ý định của Thiên Hoàng. Còn giới tài phiệt và các chính đảng hỗ trợ cho họ thường đặt lợi ích riêng của họ lên trên lợi ích quốc gia. Theo quan điểm của Hirohito, với việc mở rộng lãnh thổ của đế chế, thế lực của giới tài phiệt sẽ tự khắc phát triển hơn nữa. Tuy nhiên điều phiền phức là hiện tại họ chỉ chăm chăm vào lợi ích trước mắt, sợ rằng Hội Quốc Liên sẽ tung đòn trừng phạt kinh tế và làm ảnh hưởng tới lợi ích của họ. Thế nên họ không muốn đứng cùng phe với đế chế về khía cạnh kế hoạch lâu dài, cung cấp một nguồn tài trợ ổn định cho sự chiếm đóng của Mãn Châu và các hoạt động trong tương lai.

Chú thích:

(51) Ronin là những samurai không còn chủ tướng trong thời kì phong kiến ở Nhật Bản. Một Samurai mất chủ tướng do chủ của ông ta bị chết, bị mất quyền lực, hoặc chỉ do mất đi sự tin tưởng của chủ tướng. Khi một Ronin không còn phục vụ cho ai, ông ta không còn là một Samurai nữa.

Hồi tưởng việc tổ tiên từng rơi vào cảnh bần cùng do sự sụp đổ của quyền lực, nghĩ đến việc phụ vương bị ép phải nhượng bộ, và cuộc đấu tranh quyền lực ngày nay với các chính trị gia tài phiệt, Hirohito đã thề rằng sẽ thành lập một đế chế với quyền lực vững chắc của hoàng đế làm trung tâm.

"Nếu phụ vương có thể tài giỏi như ông nội – Thiên Hoàng Meiji, có nhiều quyết tâm và quyền mưu hơn, mọi thứ sẽ không bao giờ đi đến bước đường này." Cuộc đảo chính Taisho là một sự thụt lùi toàn diện của quyền lực hoàng đế. Bây giờ đến lượt ông phải gây dựng lại cơ đồ, trung hưng đế chế.

Nếu như các chính trị gia và giới tài phiệt không chịu nghe lời hiệu triệu, vậy thì cứ bỏ qua họ và trực tiếp huy động tầng lớp thần dân cơ sở, chẳng hạn như sĩ quan cấp thấp, tầng lớp Ronin và nông dân, và huy động họ chiến đấu chống lại các thành viên quốc hội và tài phiệt thông qua các tổ chức cơ sở, các băng đảng và dư luận xã hội nhằm bảo vệ quyền lực hoàng đế. Mặt khác, ông đã trao việc thao túng các tài phiệt và các chính trị gia cho Saionji Kinmochi, lợi dung ông để đưa ra các quyết sách và mưu kế. Nếu quyết sách sai lầm thì nhân vật quyền khuynh triều chính như Saionji Kinmochi sẽ hứng chịu sự chỉ trích. Nếu mọi chuyện ổn thỏa tốt đẹp thì đó là do sự anh minh của Thiên Hoàng Hirohito.

Thiên Hoàng Hirohito đang kìm nén sự phấn khích trong lòng. Ông muốn để Saionji Kinmochi tận mắt chứng kiến cách ông đoạt lại quyền lực từ giới tài phiệt và chính trị gia – những kẻ đang ôm mộng tưởng về "chính phủ lập hiến" như thế nào.

Vấn đề cốt lõi bây giờ là làm thế nào để đối phó với liên minh chính trị gia-tài phiệt với nhân vật cốt lõi là nguyên lão Saionji Kinmochi.

Vào buổi sáng ngày thứ hai sau cuộc họp của "Câu lạc bộ 11", kẻ thân tín của Thiên Hoàng Hirohito đã tâu lại với ông về ba đề nghị. Sau một hồi cân nhắc, Hirohito cảm thấy khá ổn, bèn ra lệnh tiến hành ngay lập tức. Trước tiên sẽ đưa Mitsui và các tài phiệt khác vào "bẫy kiếm lời chênh lệch đô-la".

Trích "Chương 6, Chiến tranh tiền tệ - phần 3 - Biên giới tiền tệ - Nhân tố bí ẩn trong các cuộc chiến kinh tế, Song Hong Bing"

Đọc tiếp:

• QUYỀN LỰC HOÀNG ĐẾ VÀ QUYỀN LỰC TÀI CHÍNH - phần 6