CUỘC HỘI CHIẾN THƯỢNG HẢI "NGÀY 28 THÁNG 1": "CHIẾN TRANH GIẢ" DO NHẬT BẢN PHÁT ĐỘNG
 |
| Inukai Tsuyoshi |
Inukai Tsuyoshi là một "lão thần tam triều" kể từ thời Meiji, có mối quan hệ rất sâu sắc với các nhà lãnh đạo của Quốc dân Đảng. Ông là một bằng hữu cách mạng chí cốt của Tôn Trung Sơn và luôn ủng hộ các hoạt động cách mạng của Tông Trung Sơn. Khi Tưởng Giới Thạch lưu lạc tới Nhật Bản, Inukai Tsuyoshi từng thu nhận và giúp đỡ ông ta.
Chỉ khi một
nhân vật như Inukai Tsuyoshi nói với Tưởng Giới Thạch rằng cuộc chiến theo kế
hoạch ở Thượng Hải sẽ là một vở kịch để diễn cho Hội Quốc Liên xem, Tưởng Giới
Thạch mới tin tưởng và thậm chí sẵn sàng phối hợp để diễn sao cho "đạt".
Ngày 13
tháng 12 năm 1931, Nội các Inukai Tsuyoshi chính thức nhậm chức, đặc phái viên
của ông đã bí mật gặp gỡ Tưởng Giới Thạch ở Nam Kinh một thời gian. Hai bên nhất
trí rằng Tưởng Giới Thạch mặc định "tính hợp pháp" của Nhật Bản trong
việc chiếm đóng Mãn Châu. Đổi lại, Nhật Bản phải giúp Tưởng Giới Thạch tiêu diệt
Quân đoàn 19 đang đồn trú tại Thượng Hải. Quân đoàn 19 là thế lực Quảng Đông chống
lại chế độ độc tài của Tưởng Giới Thạch. Một khi chính quyền bù nhìn của
"nhà nước Mãn Châu độc lập" được Tưởng Giới Thạch công nhận thì Hội
Quốc Liên chẳng còn lý do gì để lên án chính phủ Nhật Bản, chứ đừng nói đến các
biện pháp trừng phạt kinh tế.
Ngày 15
tháng 12, Tưởng Giới Thạch lần thứ hai đưa ra thông điệp tuyên bố rút lui khỏi
chính trường, và khỏi các chức vụ đang nắm giữ. Bộ trưởng Bộ Tài chính Tống Tử
Văn và tất cả thành viên nội các cũng từ chức tập thể và đem theo tất cả sổ
sách. Trước khi rời đi, Tưởng Giới Thạch cũng đã cài cắm thân tín của mình ở
chính quyền 4 tỉnh, giao cho họ chức chủ tịch để sau này tiện bề đoạt lại quyền
lực. Như vậy, ông ta có thể yên tâm ngồi xem "cuộc chiến giả" nổ ra,
vừa không phải gánh chịu trách nhiệm của cuộc chiến, mà còn có thể chờ cơ hội để
trở thành công thần kết thúc chiến tranh.
Để đảm bảo
chiến tranh diễn ra theo đúng kế hoạch, Hirohito đã giao cho Hoàng thân Kan'in
Kotohiro chức vụ tham mưu trưởng lục quân, Itagaki Daisuke – vị tướng tài của
quân Quan Đông, người đã lên kế hoạch cho sự kiện "ngày 18 tháng 9"
cũng được điều động về Kyoto, cùng tham gia trù tính kế hoạch tác chiến cho
"cuộc chiến giả".
Vào tháng 1
năm 1932, trước khi Hội Quốc Liên lên đường đến Mãn Châu, quân Quan Đông đã
phát động một cuộc tấn công toàn diện và nhanh chóng vào tất cả các khu vực của
Đông Bắc Trung Quốc, điều đó khiến cho các cường quốc phương Tây mất sạch thể
diện. Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ đã đề nghị triệu hồi đại sứ và áp dụng các biện
pháp trừng phạt kinh tế, nhưng trong Quốc hội và chính phủ chỉ có rất ít người ủng
hộ, nên họ buộc phải gửi một công hàm ngoại giao với giọng điệu cứng rắn Mỹ sẽ
không thừa nhận chính phủ Mãn Châu. Động thái này đã giúp Nhật Bản hoàn toàn
"bắt bài" Anh và Mỹ, họ lại càng an tâm tiến hành theo kế hoạch ban đầu.
Mỹ, Tưởng
Giới Thạch và vấn đề trong nước đều đã xử lý xong, quả là "mọi thứ đã đủ,
chỉ chờ gió Đông." Bây giờ chỉ còn đợi lý do để phát động chiến tranh nữa
thôi.
Vào ngày 8
tháng 1, Thiên Hoàng Hirohito đã đến ngoại ô Tokyo để xem một cuộc diễn tập
quân sự, và chuyến đi của ông đã được đăng tải trên bào chí từ 5 ngày trước đó
– một động thái trái với lẽ thường. Công tác an ninh ngày hôm đó hết sức kỹ lưỡng.
Đơn vị cảnh sát bí mật của quân Quan Đông cũng được điều từ Mãn Châu về để hỗ
trợ đảm bảo an ninh. Các địa điểm công cộng ở Tokyo và các khách sạn mà người
Triều Tiên yêu thích đều bị đột kích, nhưng bằng cách nào đó họ đã "để
sót" một người Triều Tiên là thành viên của Phong trào Độc lập đến từ Thượng
Hải. Anh ta lên đường từ Thượng Hải vào tháng 12. Khi đặt chân đến Nhật Bản,
anh ta đã "trốn thoát" một cách bí mật khỏi tai mắt của giới chức phụ
trách di dân vốn hết sức nhạy bén. Sau đó lại né được sự giám sát nghiêm ngặt của
cảnh sát đường sắt để bắt một chuyến tàu đến Tokyo. Lúc này trong mỗi túi của
anh ta đều giấu một quả lựu đạn, lặng lẽ chờ đoàn xe của Thiên Hoàng đi qua.
 |
| Inukai Tsuyoshi và Tưởng Giới Thạch |
Khi nhìn thấy cỗ xe của Thiên Hoàng với huy hiệu hình hoa cúc đi qua, anh ta rút chốt lựu đạn và ném thẳng về phía đó. Thật không may, quả lựu đạn rơi dưới cỗ xe của một vị bộ trưởng, và chỉ có một vụ nổ nhỏ xảy ra, vị bộ trưởng kia không hề bị thương. Kẻ ám sát ngay lập tức bị bắt giữ, bị đưa vào phòng biệt giam cách ly hoàn toàn với thế giới bên ngoài và bị cảnh sát bí mật xử tử 9 tháng sau đó.
Sau vụ việc,
vị bộ trưởng bị tấn công đã hết sức bình tĩnh thông báo rằng, không cần phải
báo cáo với Saionji Kinmochi. Sau khi biết được danh tính của kẻ ám sát, Thiên
Hoàng đã nói đùa rằng chắc chắn hắn ta là thành viên của Đảng Độc lập Triều
Tiên. Trước khi xảy ra vụ việc, một bề tôi thân tín của Thiên Hoàng đã viết
trong nhật ký rằng ông linh cảm ngày hôm đó sẽ có chuyện xảy ra.
Vụ ám sát
đã khiến cho những người thất vọng với Thiên Hoàng bỗng chốc nảy sinh sự đồng cảm
mạnh mẽ đối với ông. Họ lũ lượt yêu cầu Nội vụ tượng (tương đương Bộ trưởng Bộ
Nội vụ) – người phụ trách vấn đề cảnh vụ phải tạ tội. Nội vụ tượng và các thành
viên nội các khác đã phải đệ đơn từ chức. Thiên Hoàng chẳng buồn độc lấy một chữ
đã trả về và yêu cầu toàn bộ nội các tiếp tục lưu nhiệm.
Vào ngày 9
tháng 1, ngày thứ hai sau vụ ám sát, một phong viên ở Thượng Hải – người có
liên hệ với cơ quan tình báo Nhật Bản đã đăng tải thông tin này: "Chỉ làm
nổ một cỗ xe trong đoàn tùy tùng, thực là đáng tiếc." Dân quốc nhật báo
– cơ quan truyền thông của Quốc dân Đảng ở Thượng Hải và các tờ báo khác đã
chuyển tải bài viết này, điều đó đã gây ra những phản ứng dữ dội của kiều dân
Nhật Bản. Lãnh sự quán Nhật Bản tại Thượng Hải đã ngay lập tức phản đối và yêu
cầu đình chỉ bài báo. Các đặc vụ Nhật Bản đã nắm bắt vụ việc này và bắt đầu kiếm
cớ để gây chiến.
Ngày thứ ba
sau vụ ám sát, cơ quan tình báo Nhật Bản ở Thượng Hải đã nhận được một bức điện
tín từ Tokyo: "Sự cố Mãn Châu" đang phát triển đúng như dự kiến,
nhưng một số người trong nội các vẫn tỏ thái độ hoài nghi vì sự phản đối của
các cường quốc. Hãy lợi dụng căng thẳng hiện tại giữa Trung Quốc và Nhật Bản để
tiến hành "sự biến" theo kế hoạch và khiến các cường quốc chú ý đến
Thượng Hải.
Ngày 18
tháng 1, xảy ra vụ việc năm vị hòa thượng Nhật Bản bị côn đồ không rõ danh tính
cải trang thành công nhân lao ra hành hung trước cửa Nhà máy Khăn Công nghiệp
Tam Hữu khiến 1 người chết và 4 người bị thương. Sáng hôm sau, kiều dân Nhật Bản
ở Thượng Hải đã tổ chức một hội nghị và yêu cầu sự bảo vệ từ chính phủ Nhật Bản.
Các sĩ quan tình báo Nhật Bản đã đột nhập vào văn phòng của Mitsui ở Thượng Hải,
dùng súng để buộc các nhân viên Mitsui gửi một bức điện tín đến trụ sở Tokyo,
yêu cầu chính phủ bảo vệ.
Các thành
viên trong nhóm bí mật của Thiên Hoàng đã lợi dụng bức điện tín này để yêu cầu
Mitsui gánh chịu chi phí phát động "cuộc chiến giả", vì đó là hành động
nhằm "bảo vệ lợi ích của Mitsui ở Thượng Hải." Inukai Tsuyoshi yêu cầu
Mitsui quyên góp 8 triệu đô-la, coi đó như chi phí để chính phủ huy động quân đội
bảo vệ Mitsui ở Thượng Hải. Chủ tịch của Mitsui – Dan Takuma cho rằng yêu cầu của
chính phủ chẳng khác gì hành vi tống tiền của xã hội đen và trả lời rằng Mitsui
không cần sự bảo vệ như vậy và cũng chẳng thể kiếm đâu một số tiền lớn đến vậy.
Inukai Tsuyoshi nhắc Dan Takuma rằng, nghe nói Mitsui mới kiếm được ít nhất 20
triệu đô-la từ thương vụ kiếm lời chênh lệch tỷ giá, làm người phải biết
"đền ơn trả nghĩa", vì nếu không có sự giúp đỡ của chính phủ, Mitsui
há có thể kiếm được khoản tiền đó? Nếu Mitsui đồng ý cung cấp tài chính, chính
phủ có thể thương lượng với Tưởng Giới Thạch để Mãn Châu "độc lập", từ
đó tránh các lệnh trừng phạt kinh tế quốc tế và đảm bảo lợi ích của Mitsui.
Dan Takuma
là một người thông minh, cuối cùng ông đã nhận ra rằng đây là một phần trong kế
hoạch xây dựng đế chế bằng vũ lực của Thiên Hoàng, và kế hoạch này sẽ không
thay đổi dù vấp phải sự phản đối của các chính trị gia như Saionji Kinmochi hay
giới tài phiệt như Mitsui. Thiên Hoàng sẽ sử dụng nhiều biện pháp và thủ đoạn
khác nhau để buộc họ phải thỏa hiệp. "Kiếm lời chênh lệch đô-la" là một
cái bẫy, và một cuộc đọ sức mạnh khủng khiếp sắp sửa diễn ra. Ông đồng ý xem
xét đề xuất của Thủ tướng, nhưng không đảm bảo rằng Mitsui và các tài phiệt
khác sẽ ủng hộ kế hoạch này.
Đến ngày 21
tháng 1, Thiên Hoàng đã ra lệnh cho quốc hội ngừng họp và chuẩn bị cho một cuộc
tổng tuyển cử sẽ diễn ra một tháng sau đó. Như vậy, trong giai đoạn chuyển giao
này, Hirohito có thể thực hiện một trong những đặc quyền được Hiếp pháp trao
cho Thiên Hoàng – phê duyệt các khoản chi bổ sung không có trong ngân sách. Đồng
thời, bề tôi thân tín của Thiên Hoàng đã cảnh báo Saionji Kinmochi rằng trước
ngày 10 tháng 2, nếu giới tài phiệt vẫn không hạ quyết tâm cung cấp tài chính
cho "cuộc chiến giả" thì sẽ xảy ra một sự kiện bạo lực khiến toàn quốc
rúng động.
Kể từ ngày
23 tháng 1, hạm đội hải quân Nhật Bản lần lượt thả neo ở Thượng Hải. Dân chúng
Thượng Hải đã liên tục yêu cầu chính quyền Nam Kinh gửi quân đội để tăng cường
cho Quân đoàn 19 tại đây, nhưng chính quyền Nam Kinh vẫn tiếp tục án binh bất động.
Ngày 26
tháng 1, Hoàng thân Kan'in Kotohito – tổng tham mưu trưởng, đã tổ chức một hội
nghị quân sự tối cao và ra lệnh cho hải quân tại Thượng Hải thực hiện quyền tự
vệ.
Đêm muộn 27
tháng 1, theo chỉ thị ngầm của Tưởng Giới Thạch, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Hà Ứng
Khâm đã gửi ba công điện khẩn cấp cho Quân đoàn 19, yêu cầu họ "nhẫn nhục
cầu toàn" và tránh xung đột, không được hành động mù quáng để tránh làm đổ
bể các vấn đề hệ trọng liên quan đến quốc phòng.
Lúc 8 giờ
ngày 28 tháng 1, theo báo cáo chính thức của Nhật Bản, một người Trung Quốc dường
như thuộc "Hội Cứu quốc" chống Nhật đã ném thứ gì đó trông giống như
một quả bom vào lãnh sự quán Nhật Bản. Điều đó đã mang tới cho hải quân Nhật Bản
cái cớ cuối cùng để khai chiến.
Vào lúc 5
giờ chiều, khi một phóng viên của New York Times đến cảng để phỏng vấn
chỉ huy Hải quân Nhật Bản, ông được thông báo rằng vào lúc 11 giờ tối, thủy
quân lục chiến Nhật Bản sẽ tiến vào Áp Bắc để bảo vệ kiều dân Nhật Bản. Tuy
nhiên những công dân Nhật Bản cần bảo vệ ở Áp Bắc đã được sơ tán từ một vài
ngày trước đó.
Vào lúc 8
giờ 30 phút tối, quân đội Nhật Bản đã đưa ra cái gọi là "tuyên bố"
yêu cầu "phía Trung Quốc ngay lập tức rút tất cả quân đội và các cơ sở thù
địch ở Áp Bắc". Để đảm bảo cái cớ cho việc xuất binh xâm phạm, quân đội Nhật
đã cố tình trì hoãn đến trước 11 giờ rồi mới thông báo bằng điện tín cho thị
trưởng Thượng Hải. Chỉ vài phút sau thông báo, thậm chí còn chẳng cần xác định
xem tối hậu thư đã được gửi tới nơi hay chưa, thủy quân lục chiến Nhật Bản đã
tiến vào Áp Bắc. Nói cách khác, Nhật Bản hoàn toàn không cho Trung Quốc bất kỳ
cơ hội nào cả.
Cuộc chiến
Thượng Hải đã bùng nổ. Quân đội Nhật Bản đã vấp phải sự chống cự ngoan cường của
Quân đoàn 19. Tư lệnh Thái Đình Khải cho biết sẽ chiến đấu đến người cuối cùng.
Tưởng Giới Thạch nhận thấy Quân đoàn 19 chẳng những không bị quân Nhật tiêu diệt
mà còn trở thành anh hùng, ông ta không thể ngồi yên được nữa, lập tức về Nam
Kinh và tuyên bố rằng sẽ đứng đầu sóng ngọn gió để lãnh đạo chính phủ và quân đội
giữa lúc tổ quốc lâm nguy.
Tưởng Giới
Thạch phải diễn hai vở kịch cùng một lúc, một vở kịch ngầm diễn cho người Nhật
xem, tiếp tục liên lạc với đặc phái viên Nhật Bản; một vở kịch công khai diễn
cho người Trung Quốc xem, và hoàn toàn trái ngược với lý do tham chiến của Tưởng
Giới Thạch. Ông ta ra lệnh cho sư đoàn cảnh vệ của mình chuẩn bị tác chiến,
nhưng phải mất ba tuần họ mới ra đến tiền tuyến. Hải quân Quốc dân Đảng thì
tuyên bố trung lập và trốn tít ở trên thượng nguồn sông Dương Tử. Khi trận chiến
đang hồi nảy lửa, một chiến hạm mà hải quân Quốc dân Đảng đặt mua ở nhà máy
đóng tàu Kobe đã hạ thủy ở Nhật Bản, và đại sứ Trung Quốc đã tham dự lễ ăn mừng,
thậm chí còn nâng ly với các sĩ quan Hải quân Đế quốc Nhật Bản để chúc tình hữu
nghị Trung-Nhật mãi mãi trường tồn. Cảnh tượng đó đâu có giống hai nước đang
giao chiến? Đó quả là hai anh em thân mật trong "Vòng tròn thịnh vượng
chung Đại Đông Á".
Quân đoàn
19 hết sức vui mừng sau khi nghe thấy lời hứa của Tưởng Giới Thạch, tưởng rằng
ông cuối cùng đã tỉnh ngộ và không còn bị mê hoặc bởi các chủ ngân hàng và nhà
tư bản xung quanh, và đã bắt đầu nghĩ cho lợi ích quốc gia.
Quân đoàn
19 đã dũng cảm bảo vệ phòng tuyến và khiến Quân đội Hoàng gia Nhật Bản hết sức
mất mặt. Được mệnh danh là đội quân tinh nhuệ bậc nhất của Nhật Bản, thủy quân
lục chiến dưới sự yểm trợ của máy bay ném bom và pháo hạm, với sự giúp đỡ của
kiều dân và thủy thủ Nhật Bản, vậy mà vẫn không thể công phá được phòng tuyến của
Quân đoàn 19. Giới chức quân sự Nhật Bản rất sốt ruột. Nhưng người còn sốt ruột
hơn họ là Thiên Hoàng Hirohito. Để ngăn chặn việc hải quân Nhật Bản do quá nôn
nóng vãn hồi danh dự nên "đánh giả thành thật", mở rộng chiến tranh,
ông ra lệnh cho quân tiếp viện không được hấp tấp, ngoài ra còn đích thân kiểm
tra từng chi tiết về khâu triển khai chiến đấu và hậu cần. Trong thân tâm, ông
biết rằng nếu sa đà vào trò chơi này thì không chỉ phải tìm cách che mắt cộng đồng
quốc tế, mà còn phải lừa dối thần dân và các sĩ quan, binh sĩ đang huyết chiến
vì mình. Vào thời điểm này, các chỉ huy hàng đầu của hải quân và lục quân đều
là hoàng thân quốc thích, và những người có con mắt tinh tường sẽ biết cuộc chiến
này quan trọng như thế nào với Thiên Hoàng Hirohito!
Một bên là
Thiên Hoàng Hirohito nóng lòng sốt ruột tấn công, và một bên là Mitsui và các tài
phiệt khác cứ lần lữa không chịu chi tiền. Theo thông lệ của Nhật Bản, kế hoạch
tài chính của đất nước phải được sự chấp thuận của các đại tài phiệt. Bây giờ
tiền vẫn chưa thấy đâu thì có thể rõ ràng nhận thấy rằng họ đang phản đối chính
sách của đế chế. Đây là một sự chống đối trắng trợn với Thiên Hoàng! Và lần này
họ sẽ phải nuốt trái đắng.
Nhận xét
Đăng nhận xét